Mgławica niczym motyl? Naziemny teleskop uchwycił niesamowity widok

Wszechświat wypełniony jest naprawdę przepięknymi strukturami. Z reguły szczególnie pięknie prezentują się galaktyki, pozostałości po supernowych czy mgławice. Teraz, dzięki Obserwatorium Gemini w Chile, możemy podziwiać na najnowszym zdjęciu mgławicę przypominającą… motyla.

Wspomniana mgławica póki co nie ma swojej polskiej nazwy. W języku angielskim znana jest jednak jako Chamaeleon Infrared Nebula. To dlatego, że znajduje się w obrębie gwiazdozbioru Kameleona, jakieś 520 lat świetlnych stąd.

Kształt będący zasługą gwiazdy

Na najnowszym zdjęciu wykonanym w zakresie światła widzialnego przez teleskop Bliźniak Południowy Obserwatorium Gemini mgławica wygląda dosłownie tak, jakby miała zaraz odlecieć z ekranu. Dlaczego? Jej charakterystyczny kształt ma związek z tym, co znajduje się w jej centrum, czyli na łączeniu „skrzydeł”. Tym „czymś” jest gwiazda – gwiazda o masie mniejszej niż masa Słońca. Na samym zdjęciu jej jednak nie widać, gdyż zasłania ją chmura pyłu.

Proces powstawania gwiazd jest dość efektowny. Gwiazdy tworzą się, gdy gęste skupiska w obłokach gazu molekularnego zapadają się i wirują pod wpływem własnej grawitacji. Wirując, materia ta tworzy dysk akrecyjny, który karmi rosnącą protogwiazdę, czyli gwiazdę, która jeszcze po prostu nie dojrzała.

Mgławica wyglądająca niczym motyl – Chamaeleon Infrared Nebula – uchwycona przez Obserwatorium Gemini. | Źródło: Obserwatorium Gemini/NOIRLab/NSF/AURA

Gdy protogwiazda rośnie, zaczyna wytwarzać potężny wiatr gwiazdowy, a materia opadająca na protogwiazdę zaczyna oddziaływać z jej polami magnetycznymi. Ta przepływa wówczas wzdłuż linii pola magnetycznego do biegunów, gdzie jest wyrzucana w przestrzeń w postaci potężnych strumieni plazmy.

Mgławica refleksyjna

Astronomowie uważają, że lewe „skrzydło” widoczne na zdjęciu wykonanym przez Obserwatorium Gemini jest tunelem wyrzeźbionym w obłoku gazu otaczającym gwiazdę właśnie przez jeden z dżetów protogwiazdy. Światło młodej gwiazdy oświetla ten tunel od środka, tworząc tak zwaną mgławicę refleksyjną.

Jak wspomniałam, samej gwiazdy na fotografii nie widać, gdyż zasłania ją chmura pyłu. Ta chmura pyłu najpewniej jest jej dyskiem akrecyjnym.

Ciekawe, jakie jeszcze kształty w przyszłości uda się dojrzeć we Wszechświecie z pomocą zarówno tych naziemnych, jak i kosmicznych teleskopów. Dotychczas fotografowano już też mgławice przypominające na przykład głowę konia, meduzę, pająka, a nawet… Godzillę.

Źródło: NOIRLab, fot. tyt. Wikimedia Commons/Mailseth [CC BY-SA 3.0]