Znalezienie taniego, solidnego i w miarę świeżego auta z silnikiem z rodziny VAG może okazać się zadaniem dosyć wymagającym i czasochłonnym. Obok legendarnych jednostek, które do dnia dzisiejszego potrafią działać bez większych problemów i nakładów finansowych, znajdują się konstrukcje potrafiące rozłożyć budżet jednym poważnym remontem. Dla laika niektóre z nich mogą wydawać się niezniszczalne i długowieczne, ale to tylko pozory. Motor 2.0 TDI potrafi zaskoczyć pozytywnie jak i negatywnie. Oznaczeń silników jest sporo, ale niewprawione oko może przykładowo ulec magii TDI.
Aby zweryfikować swoje doświadczenia i przekonania, zamiast przekopywać fora motoryzacyjne, zapytałem o zdanie pięciu niezależnych „doradców”. Tym razem prompt skierowałem do Claude’a Sonnet 5 (Anthropic) i czterech modeli od OpenAI w tym najnowszych z rodziny GPT-5.6.
Modele miały wskazać 8 silników montowanych w samochodach osobowych (dowolna generacja, dowolne paliwo; benzyna lub diesel), które uważają za najbardziej niezawodne w długoterminowym użytkowaniu (wysoki docelowy przebieg, minimalizacja ryzyka kosztownych napraw). Szczerze mówiąc spodziewałem się trochę większych różnic szczególnie między Claudem a GPT-5.6. Zamiast tego otrzymałem od wszystkich taką samą rekomendację co do numeru 1.
Wynik, którego się nie spodziewałem: jeden silnik, pięć głosów, to samo miejsce
Wszystkie modele czyli, Claude Sonnet 5, GPT-5.6 Sol, Terra, Luna oraz GPT-5.5 postawiło na pierwszej pozycji dokładnie ten sam silnik: 1.9 SDI (kody AEY, AGP, ASY), 64-68 KM. Prosty, wolnossący diesel bez turbosprężarki, bez Common Rail, bez pompowtryskiwaczy, w wielu wersjach nawet bez koła dwumasowego. Model za modelem powtarzał niemal to samo uzasadnienie; mało elementów, które mogą się zepsuć, to mniej okazji do awarii.
Ale to dopiero początek zgodności. Poniżej widać ile silników pogrupowanych w rodziny (gdyż modele różnie dobierały konkretne oznaczenia) pojawiło się jednocześnie u wszystkich pięciu.
| Silnik | Claude | GPT-5.6 Sol | GPT-5.6 Terra | GPT-5.6 Luna | GPT-5.5 | Zgodność |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1.9 SDI | #1 | #1 | #1 | #1 | #1 | 5/5 |
| 1.9 TDI (pompa VE/VP37) | #2 | #3 | #2 | #2 | #2 | 5/5 |
| 1.6 MPI 8V | #3 | #7 | #6 | #3 | #3 | 5/5 |
| 2.0 MPI 8V | #4 | #4 | #7 | #4 | #5 | 5/5 |
| 1.8T 20V | #5 | – | #8 | #5 | #6 | 4/5 |
| 2.5 TDI R5 | #6 | #8 | – | – | #4 | 3/5 |
| 1.4 MPI | #7 | – | – | #7 | #7 | 3/5 |
| 2.0 TDI CR (EA189) | #8 | – | – | #8 | #8 | 3/5 |
Cztery silniki tj. 1.9 SDI, 1.9 TDI z pompą wtryskową (nie mylić z późniejszymi pompowtryskiwaczami PD), 1.6 MPI oraz 2.0 MPI trafiły do rankingu wszystkich pięciu modeli bez wyjątku. Przy takiej zgodności to raczej nie wygląda na przypadek statystyczny, a raczej odzwierciedlenie rzeczywistego, dobrze udokumentowanego konsensusu środowiska motoryzacyjnego stanowiącego bazę treningową dla wybranych modeli AI.
Poniżej fragment pliku silniki_vag.json z wynikiem GPT-5.6 Terra:
"gpt-5.6-terra": {
"ranking": [
{
"miejsce": 1,
"silnik": "1.9 SDI AEY (64 KM, pompa rozdzielaczowa Bosch VP37)",
"uzasadnienie": "Wolnossący diesel AEY nie ma turbiny, koła dwumasowego ani układu pompowtryskiwaczy, a jego pompa VP37 jest konstrukcją bardzo trwałą. Typowe problemy to przede wszystkim nieszczelności uszczelnień pompy po dużym przebiegu, świece żarowe i osprzęt, a nie uszkodzenia samego dołu silnika."
}
],Modele wiedzą, że 1.9 TDI to nie zawsze najlepszy wybór
Jest tu drobny, ale wartościowy niuans. Potocznie „1.9 TDI” sporo osób traktuje jako jedną, legendarną rodzinę. Cieszy mnie to, że modele poszły dalej i rozróżniły starszą generację z pompą wtryskową rozdzielaczową (VE/VP37) od późniejszych pompowtryskiwaczy (PD). To właśnie tę pierwszą, prostszą wersję umieściły w ścisłej czołówce. Najtańszy model GPT-5.6, czyli Luna poszedł nawet o krok dalej, dokładając osobno wariant PD o oznaczeniu BKC jako „jeden z bezpieczniejszych” i świadomie wykluczając z niego dobrze znany w środowisku problematyczny wariant BXE, notorycznie kojarzony z uszkodzeniami korbowodów; to dosyć niezły poziom szczegółowości. Poniżej fragment z silniki_vag.json:
"gpt-5.6-luna": {
"ranking": [
{
"miejsce": 6,
"silnik": "1.9 TDI PD 105 KM, kod BKC",
"uzasadnienie": "BKC jest jednym z bezpieczniejszych wariantów 1.9 TDI na pompowtryskiwaczach i przy dobrym oleju oraz prawidłowym rozrządzie często osiąga bardzo wysokie przebiegi. Typowe koszty dotyczą dwumasy, sprzęgła, pompowtryskiwaczy, wiązki w głowicy i turbiny; celowo nie obejmuje to bardziej ryzykownego wariantu BXE, znanego z przypadków obracania panewek i pękania korbowodów."
}
],Gdzie widoczne były różnice?
Zgoda nie była stuprocentowa. Flagowy GPT-5.6 Sol jako jedyny pominął kultowy 1.8T 20V w swojej ósemce, zastępując go rzadziej wymienianym, w pełni wolnossącym 1.8 MPI 8V (ABS) – wygląda na to, że Sol poszedł w „czystą prostotę” bardziej konsekwentnie niż reszta stawki, unikając jakiegokolwiek turbodoładowania. Sol dołożył też unikalną pozycję, czyli archaiczny 1.9 D (1Y) z pośrednim wtryskiem, którego nie wskazał żaden inny model. Niekoniecznie obecnie jest to najlepszy typ, gdyż ten pancerny motor był montowany w autach do 2003 roku.
Z kolei GPT-5.6 Sol i Terra jako jedyne w ogóle nie uwzględniły nowszego 2.0 TDI common rail (EA189). Natomiast Luna, GPT-5.5 i Claude skierowały się w stronę współczesności, uznając, że nawet nowszy, bardziej złożony silnik może się załapać na koniec listy, jeśli jest odpowiednio serwisowany. Poniżej uzasadnienie:
"gpt-5.5": {
"ranking": [
{
"miejsce": 8,
"silnik": "2.0 TDI CR EA189, kody CFFB/CFHC, 140 KM",
"uzasadnienie": "Wersje common rail są wyraźnie pewniejsze od wielu wcześniejszych 2.0 TDI PD, szczególnie pod względem kultury pracy, wtrysku i problemów z głowicami znanych z pierwszych PD. Trzeba liczyć się z EGR, DPF, dwumasą i osprzętem układu paliwowego, ale sam silnik przy normalnym serwisie ma dobrą opinię przebiegową i jest jedną z bezpieczniejszych nowszych jednostek diesla VAG."
}
],Jakie auta z wybranymi, „pancernymi” silnikami?
Sam kod silnika niewiele pomoże, jeśli nie wiadomo, pod jaką maską go znaleźć. Dobrze by było aby auto nadawało się w dzisiejszych czasach do zakupu i co za tym idzie użytkowania, a nie tylko renowacji na zlot klasyków. Oto konkretne modele i (jeśli tak to mogę ująć) „w miarę” młode roczniki dla wytypowanej ósemki:
| # | Silnik | Gdzie szukać | Najmłodsze dostępne roczniki |
|---|---|---|---|
| 1 | 1.9 SDI (AEY/ASY/AGP) | VW Golf IV, Škoda Fabia I, VW Polo IV (9N), Seat Ibiza III, Caddy II | do 2005-2006 (ASY w Fabii I/Polo IV/Ibizie III) |
| 2 | 1.9 TDI, pompa VE (AGR/ALH/AHF/ASV) | VW Golf IV, Passat B5, Seat Ibiza/Cordoba, wczesna Škoda Octavia I (przed liftingiem „Tour”) | do 2005 (norma Euro 3, potem zastąpiona przez pompowtryskiwacze PD) |
| 3 | 1.6 MPI 8V (BSE/BSF) | VW Golf V, Golf VI, Golf Plus, Škoda Octavia II, Touran, Audi A3, Seat Leon | aż do 2013-2014 (Golf Plus, Skoda Octavia II) |
| 4 | 2.0 MPI 8V (AZJ/APK/AQY, a w Superbie I jako AZM) | VW Golf IV, Passat B5, Škoda Octavia I, Škoda Superb I | do 2008 (Skoda Superb I) |
| 5 | 1.8T 20V (AGU/AUM/AUQ, a pod koniec także CFMA) | VW Golf IV, Škoda Octavia I RS, Passat B5, Audi A3 8L, Audi A4 B5/A6 C5, Seat Leon Cupra, Seat Exeo | do 2010 (Seat Exeo, ostatnie wcielenie tego silnika). W Audi A3 8L dostępny 1996-2003 |
| 6 | 2.5 TDI R5 (AAT/AEL, 5-cylindrowa „piątka”) | wyłącznie Audi 100 C4 (1990-1994) i Audi A6 C4 (1994-1997) | do 1997: najstarsza pozycja z całej ósemki. Pokrewna, pięciocylindrowa konstrukcja pracowała też w VW Transporterze T4 (kody AJT/ACV/AXG/AHY) do 2003 roku |
| 7 | 1.4 MPI 16V (BCA) | VW Golf IV/V, Škoda Fabia I, VW Polo IV | BCA: do 2007; pokrewne, odmiany tej samej rodziny nawet do 2015 (np. VW Caddy III) |
| 8 | 2.0 TDI CR (EA189) | VW Golf VI, Passat B6/B7, Škoda Octavia II, Superb II, Yeti, Tiguan, Audi A4 B8 | 2008-2015 (odmiana CLCA – bez klap wirowych i wałków wyrównoważających, czyli najprostsza mechanicznie wersja w całej rodzinie) |
2.5 TDI R5 (kody AAT/AEL) to starsza, pięciocylindrowa konstrukcja montowana wyłącznie w Audi 100/A6 C4 do 1997 roku. Nie mylić z nowszym „2.5 TDI” V6 (kody AFB/AKN/AKE) montowanym m.in. w Passacie B5 czy Audi A4 B5 / Audi A4 B6 /Audi A6 C5. To zupełnie inna, znacznie młodsza konstrukcja, w dodatku bardzo awaryjna.
Ta sama nazwa handlowa „2.5 TDI” kryje więc dwa kompletnie różne silniki o przeciwstawnej reputacji. Tę starszą, dobrą i już prawie legendarną wersję wskazały modele AI.
Warto dodać, że sztuczna inteligencja nie zaproponowała pokrewnej, bardzo trwałej jednostki 2.5 TDI R5 (AJT/ACV/AXG/AHY) występującej w t-czwórce, czyli VW Transporterze T4.
Ciekawostka dotyczy też najnowszej pozycji z listy. W obrębie samej rodziny 2.0 TDI CR (EA189) jeden konkretny wariant, tj. CLCA wyróżnia się jako mechanicznie najprostszy. Nie ma on klap wirowych w kolektorze ssącym ani modułu wałków wyrównoważających, które w innych wersjach tej samej rodziny bywają źródłem dodatkowych usterek. W tym przypadku mamy do czynienia z tym samym motywem „mniej elementów mechanicznych = mniej okazji do awarii”. Przewija się on przez całą tę listę silników sprzed dwóch dekad, ale znajduje swoje odbicie nawet w nowszym, bardziej współczesnym rozwiązaniu.
2.0 TDI CR jako rozsądny kompromis?
Warto przypomnieć, że w tym teście chodziło o solidne i tanie w eksploatacji silniki z grupy VAG, a nie o same auta w ogólnym rozrachunku. Mimo wszystko dobrze by było wybrać jakiś samochód, którym pokonanie tego tytułowego miliona kilometrów byłoby komfortowe, bezpieczne i nie nadszarpnęłoby za bardzo budżetu.
Takie 1.9 SDI może wydawać się najlepszym wyborem z tej listy, ale w przypadku tej jednostki decydujemy się na starsze, mniej dynamiczne auto, którego produkcja zakończyła się dwie dekady temu. Ponadto zadbanych i doinwestowanych egzemplarzy w sprzedaży jest coraz mniej. Najbardziej bezawaryjny motor niestety nie skompensuje tego, co czas zrobił z pozostałymi elementami składającymi się na kompletny pojazd.
Mój osobisty wybór, delikatnie kontrariański (1. diesel i 1. benzyna)
Biorąc pod uwagę te osiem propozycji, to najprawdopodobniej szukałbym auta z 2.0 TDI CR (EA189), ale niekoniecznie celowałbym wyłącznie w CLCA. Fakt, konstrukcja zajęła dopiero 8. miejsce i tylko 3 z 5 modeli w ogóle ją uwzględniło, to silnik osadzony jest jeszcze w miarę świeżych autach. 2.0 TDI CR CLCA (fabrycznie) nie jest może najbardziej dynamiczną i najtańszą jednostką, ale stanowi dobrą bazę do podniesienia mocy, bez ponoszenia większych kosztów (modyfikacja oprogramowania).
W przypadku silnika benzynowego to z sentymentu wybrałbym jakieś możliwie „najnowsze” auto z motorem 1.8T (EA113), na co dzień i być może nawet dla tego przysłowiowego miliona kilometrów. 4 z 5 modeli AI wrzuciło tę jednostkę do rankingu. Jak uzasadnił swój wybór jeden z nich? Poniżej treść.
"gpt-5.5": {
"ranking": [
{
"miejsce": 6,
"silnik": "1.8T 20V EA113, kody AGU/AUM/AUQ, 150-180 KM",
"uzasadnienie": "Mimo turbodoładowania jest to bardzo mocna konstrukcja, szczególnie w starszych odmianach AGU z prostszą elektroniką i solidnym układem korbowo-tłokowym. Największym zagrożeniem są zaniedbane wymiany oleju powodujące nagar i problemy ze smokiem olejowym, a także cewki, odma i zużyta turbina, ale zadbany egzemplarz bez problemu osiąga wysokie przebiegi."
},
],Krótkie podsumowanie: 1.9 SDI będzie zawsze w czołówce
Wszystkie cztery silniki: 1.9 SDI, 1.9 TDI (VE), 1.6 MPI, 2.0 MPI otrzymały komplet głosów. Wybrały je cztery modele od OpenAI i również Claude Sonnet od Anthropic. Jak widać nie są to jednostki najmłodsze (wyjątek stanowi 1.6 MPI), ale wg AI najtrwalsze i znoszące najwięcej w przypadku dużych przebiegów. Opinii zapewne jest wiele, ale na pierwszy rzut oka ze względu na konstrukcję, to volkswagenowski 1.9 SDI rzeczywiście może w tym przypadku zajmować czołowe lokaty.
Trzeba zdawać sobie sprawę, że jest to ranking uwzględniający najbardziej niezawodne konstrukcje z grupy VAG w długoterminowym użytkowaniu (taki był zamysł), a nie auta, które w 2026 roku są najlepsze w ujęciu całościowym. To zupełnie dwie różne kwestie.
Tak na marginesie, co powiecie o VW Transporterze T4 z 2.5 TDI? Znalezienie zadbanej wersji 151 KM to w obecnych czasach bardzo trudna przeprawa, ale chyba jeszcze do zrealizowania. Zawsze pozostaje 102 konne (ACV), które powinno być tańsze w eksploatacji i również sprawdzi się na trasie. Wydaje mi się, że większość fanów motoryzacji miało kiedyś krótszą lub dłuższą fazę na t-czwórkę lub innego transportera 😉 A jak wyglądają Wasze typy oparte na doświadczeniu?
Źródło: YT, Volkswagen, OpenAI, Anthropic