Koniec z koniecznością planowania urlopu tylko po to, by pojechać do rodzinnej miejscowości i odebrać plastikowy dokument. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zakończyło konsultacje i zmodyfikowało projekt nowelizacji przepisów regulujących kwestie dowodów osobistych. Zmiany, których wejście w życie wyznaczono na 1 grudnia 2026 roku, powinny docenić przede wszystkim osoby pracujące z dala od adresu zameldowania.
Dotychczas odebranie gotowego dokumentu wymagało stawienia się dokładnie w tym samym urzędzie, w którym składany był wniosek. Zgodnie z nowymi wytycznymi dokument będzie można odebrać w dowolnej gminie na terenie całego kraju. Zasada opiera się na prostym warunku: wybraną przez siebie placówkę trzeba wskazać już na etapie składania wniosku.
Organem formalnie wydającym dowód pozostanie urząd gminy, do którego wpłynęły dokumenty, niezależnie od tego, do jakiego zakątka Polski powędruje gotowy egzemplarz. Nowe przepisy mają precyzować cały obieg dokumentów między poszczególnymi samorządami oraz określać zakres uprawnień w sytuacjach, gdy urzędnik odmówi wydania dowodu lub zajdzie konieczność jego unieważnienia. Przy weryfikacji tożsamości w nietypowych sprawach urzędy zyskają też szerszy wgląd w dane zgromadzone w rejestrze PESEL.
Pomyłka urzędnika bez konieczności wyrabiania nowego dokumentu
Równie istotna zmiana dotyczy sytuacji kryzysowych wynikających z ludzkich pomyłek. Jeżeli dowód osobisty zostanie omyłkowo unieważniony w systemie z winy pracownika urzędu, obywatel nie będzie musiał rozpoczynać całej procedury od zera. Nowe przepisy dają administracji dokładnie 30 dni na techniczne przywrócenie ważności niesłusznie skasowanego dowodu. Całość ma się odbywać za pomocą stosownego wpisu w rejestrach, bez uruchamiania pełnego, czasochłonnego postępowania administracyjnego.
Zreformowane zostaną również procedury awaryjne na granicach. Osoby, które utracą swój dokument tożsamości podczas odprawy granicznej lub w bezpośrednim wyniku przestępstwa nie będą musiały przechodzić standardowej ścieżki zgłaszania utraty. Informacja przekazana służbom w takich okolicznościach automatycznie uruchomi odpowiednie mechanizmy.
Porządki w paszportach i rejestrach państwowych
Równolegle pakiet zmian dotknie funkcjonowania innych baz danych i dokumentów podróży. Wspomniany projekt ma przewidzieć nowe obowiązki również w przypadku spraw paszportowych, m.in. precyzować zasady bezpowrotnego niszczenia i zwracania unieważnionych paszportów. Zmiany mają odczuć także wojewodowie, którzy otrzymają bezpośredni i szerszy dostęp do wybranych państwowych ewidencji.
Pełna zmiana przepisów ma wejść w życie z dniem 1 grudnia 2026 roku. Niewykluczone jednak, że pojawią się jakieś opóźnienia związane z przebudową infrastruktury i ostateczna data ulegnie jeszcze zmianie.
Źródło: wnp.pl, prawo.pl / Zdj. otwierające: Ministerstwo Cyfryzacji, gov.pl