Po potężnym ataku hakerskim na firmę obsługującą tysiące placówek medycznych, dane blisko 19 milionów Polaków mogły wpaść w niepowołane ręce. Strach przed kradzieżą tożsamości wywołał lawinę wniosków o zastrzeżenie numeru PESEL. Urzędy pękają w szwach i wydłużają godziny pracy, choć całą operację można przeprowadzić w kilka sekund z poziomu własnej kanapy.
Ostatnie dni przyniosły niespotykane dotąd oblężenie wydziałów spraw obywatelskich w urzędach miast i gmin. Skala zjawiska jest bezprecedensowa. W samej Warszawie zaledwie w ciągu pięciu dni (od 13 do 17 sierpnia) zrealizowano ponad 6,6 tysiąca wniosków o blokadę numeru PESEL. Dla porównania, przez cały ubiegły miesiąc podobnych spraw było nieco ponad tysiąc. Zirytowani mieszkańcy czekali w kolejkach po kilka godzin, a systemy biletowe odmawiały wydawania numerków już w godzinach porannych.
W odpowiedzi na ten kryzys stołeczny ratusz podjął decyzję o wydłużeniu czasu pracy urzędników. W dniach 18–20 sierpnia wszystkie delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich funkcjonują do godziny 18:00. Warto przy tym pamiętać, że sprawę tę można załatwić w dowolnym urzędzie gminy na terenie całego kraju, ponieważ usługa nie jest objęta rejonizacją.
Dlaczego Polacy ruszyli zastrzegać swój numer PESEL?
Źródłem nagłej paniki jest komunikat Ministerstwa Cyfryzacji z 12 sierpnia, który oficjalnie potwierdził groźny incydent cybernetyczny w firmie MyDr. To dostawca systemów informatycznych, z których korzystają tysiące przychodni i gabinetów lekarskich w Polsce. W wyniku ataku przestępcy uzyskali dostęp do infrastruktury zawierającej informacje o dokumentacji medycznej, przepisywanych lekach oraz zrealizowanych receptach należących do niemal 19 milionów osób.
Śledztwo w tej sprawie prowadzi już Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości pod nadzorem warszawskiej prokuratury okręgowej. Rząd postawił w stan gotowości służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo cyfrowe. Jak sugerował premier Donald Tusk, jedną z głównych hipotez badanych przez śledczych jest próba wymuszenia okupu na zhakowanym przedsiębiorstwie.
Przed czym chroni zastrzeżony PESEL?
Masowy zryw obywateli jest w pełni uzasadniony. Przejęcie danych przez przestępców to otwarta furtka do kradzieży tożsamości, a w konsekwencji do wyłudzeń finansowych. Od 1 czerwca bieżącego roku prawo nakłada na banki oraz firmy pożyczkowe rygorystyczny obowiązek weryfikacji statusu PESEL-u przed zawarciem umowy. Jeśli numer w systemie widnieje jako zastrzeżony, oszust nie weźmie kredytu na nasze nazwisko.
Co niezwykle istotne, uruchomienie blokady nie komplikuje codziennego życia. Z zastrzeżonym PESEL-em wciąż można bez przeszkód pójść do lekarza, wykupić leki w aptece, podjąć gotówkę z bankomatu, wykonać przelew, wyjechać za granicę czy załatwić większość standardowych spraw administracyjnych.
Jak zabezpieczyć się jednym kliknięciem bez wizyty w urzędzie?
Stanie w długich kolejkach nie jest jednak konieczne. Najszybszą i najwygodniejszą metodą ochrony jest skorzystanie z bezpłatnej, rządowej aplikacji mObywatel. Cały proces zajmuje zaledwie kilkanaście sekund.
Aby zablokować swój numer, wystarczy zalogować się do aplikacji (lub na portal internetowy, wykorzystując do tego profil zaufany, e-dowód lub logowanie przez bank). Następnie należy wejść w zakładkę „Usługi”, wybrać opcję „Zastrzeż PESEL” i kliknąć odpowiedni suwak na ekranie. Po ostatecznym potwierdzeniu w wyskakującym okienku, nasz PESEL natychmiast zyskuje status zastrzeżonego. W ten sam, intuicyjny sposób można błyskawicznie cofnąć blokadę. Chociażby na krótki czas, gdy sami będziemy chcieli sfinalizować umowę w banku.
Źródło tekstu: UM Warszawa, Gazeta Prawna / Zdjęcie otwierające: UM Siemianowice Śląskie