Największy kanion Układu Słonecznego na nowych zdjęciach z sondy ESA

Ziemski Wielki Kanion jest naprawdę niewielkim kanionem w porównaniu do największego kanionu w Układzie Słonecznym. Ten największy kanion leży na Marsie, a jego nazwa to Valles Marineris. Teraz możemy mu się przyjrzeć na nowych zdjęciach wykonanych przez należącą do Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) sondę Mars Express.

Król kanionów

Valles Marineris ciągnie się przez ponad 4000 kilometrów wzdłuż marsjańskiego równika, odpowiadając niemal jednej czwartej jego długości. Jest on zatem prawie dziesięć razy dłuższy niż ziemski Wielki Kanion i około trzy razy głębszy. Jego szerokość wynosi zaś ponad 320 kilometrów i jest dziesięć razy większa niż szerokość Wielkiego Kanionu.

Orbitując wokół Marsa, sonda Mars Express sfotografowała w ostatnim czasie fragmenty dwóch spośród wielu wielkich korytarzy kanionu Valles Marineris – Ius oraz Tithonium. Analiza tych struktur może pomóc naukowcom dowiedzieć się czegoś nowego na temat geologii Czerwonej Planety i jej geologicznej historii.

Położenie dwóch fragmentów Valles Marineris sfotografowanych przez sondę Mars Express. | Źródło: ESA

Nowe zdjęcia Valles Marineris, a jego przeszłość

W tej chwili Mars zdaje się być nieaktywny tektonicznie, w przeciwieństwie do Ziemi. Wygląda na to, że jego skorupa jest połączona w jednolitą warstwę otaczającą wnętrze planety. Naukowcy uważają jednak, że Valles Marineris powstał jeszcze wtedy, gdy Mars posiadał płyty tektoniczne. Ostatnie badania sugerują bowiem, że system kanionów pojawił się w wyniku pęknięcia między płytami tektonicznymi. Dla przypomnienia, ziemski Wielki Kanion powstał w zgoła inny sposób, za sprawą rzeki, która na przestrzeni lat pogłębiała go i wydłużała.

Choć na nowych zdjęciach z sondy Mars Express kanion Valles Marineris może wyglądać na stosunkowo płytki, jego korytarze są gigantyczne. W pełnej rozdzielczości jeden piksel poniższego zdjęcia to 25 kilometrów na powierzchni Marsa. Korytarz znany jako Ius w całości rozciąga się na 840 kilometrów, a Tithonium na 805 kilometrów. Ich głębokość wynosi nawet 7 kilometrów.

Fragmenty korytarzy Ius I Tithonium kanionu Valles Marineris na zdjęciu z sondy Mars Express. | Źródło: ESA

Omawiane fotografie ujawniają kilka godnych uwagi szczegółów na temat korytarzy Ius i Tithonium. Na przykład, gdy dawno temu dwie płyty tektoniczne się rozeszły, wewnątrz Ius prawdopodobnie uformował się rząd poszarpanych gór. Upływ czasu spowodował, że dziś góry te są mocno zerodowane.

Tithonium jest z kolei częściowo zabarwiony na ciemny odcień, za co może odpowiadać pobliski region wulkaniczny o nazwie Tharsis, położony na zachód od przepaści. Z ciemnego piasku wyłaniają się jasne kopce. Kopce te są górami o ponad 3 kilometrach wysokości. Ich szczyty zostały jednak wygładzone za sprawą erozji.

Jedna z gór wewnątrz Valles Marineris. | Źródło: ESA

Woda w kanionie

Co ciekawe, w niektórych częściach korytarza Tithonium sonda Mars Express wykryła minerały zawierające siarczany. Naukowcy interpretują to jako dowód na to, że kiedyś korytarz ten był przynajmniej częściowo wypełniony wodą. Wcześniej w korytarzu wykryto też wodór, co sugeruje, że dużo wody może być związane tam z minerałami pod powierzchnią.

Rzecz jasna, badając kanion Valles Marineris tylko zdalnie, trudno potwierdzić wiele podejrzeń na jego temat. Kto wie, być może kiedyś NASA lub ESA wyślą swojego kolejnego łazika właśnie tam, by zbadać kanion jeszcze dokładniej niż dotychczas.

Źródło: ESA, fot. tyt. NASA