Mars się chybocze. Ten fakt mocno zastanawia naukowców

Gdy wyobrażacie sobie planety, zapewne widzicie obiekty, które rotują wokół własnej osi niczym świeżo rozkręcone bączki. Niemniej, planety rzadko orbitują idealnie wokół linii prostej prostopadłej do ekliptyki, choć rzadko obrazowane jest to w przypadku ich najprostszych modeli. Oś obrotu Ziemi jest na przykład mocno odchylona od tej prostopadłej, bo aż o 23,5 stopnia. Wspomniane najprostsze modele nie pokazują też, że nie wszystkie planety obracają się wokół własnej osi idealnie. Jak właśnie się okazało, Mars jest jedną z takich planet.

W nowej pracy opublikowanej w czasopiśmie Geophysical Research Letters naukowcy ujawnili, że Czerwona Planeta się nieco… chyboce. Oznacza to, że jej oś obrotu regularnie się zmienia – odchyla się od wyjściowego położenia, po czym do niego wraca, i tak w kółko. Rzecz jasna, wówczas zmienia się też odchylenie całej planety od linii prostej prostopadłej do ekliptyki. W przypadku Marsa taki proces powtarza się co 207 dni.

Związek ekliptyki z nachyleniem osi obrotu Ziemi. | Źródło: Wikimedia Commons/Adi4000 [CC BY 3.0]

Chybotanie Chandlera

Mars jest drugą znaną planetą, która się chyboce, czy też mówiąc fachowo – doświadcza zjawiska chybotania Chandlera. Zatem, jaka planeta była pierwsza? Oczywiście Ziemia. Zjawisko chybotania Ziemi w 1891 roku odkrył Seth Carlo Chandler (stąd jego nazwa). Mimo że miało to miejsce ponad sto lat temu, chybotanie Chandlera wciąż skrywa co nieco tajemnic. Jeszcze więcej tajemnic skrywa ono jednak w przypadku Marsa. Dlaczego? Ma to związek z wszystkim tym, co jest na Ziemi, a nie ma na Czerwonej Planecie.

„Po raz pierwszy w przypadku ciała w Układzie Słonecznym innego niż Ziemia zaobserwowano zjawisko chybotania Chandlera. Okres tego zjawiska [na Czerwonej Planecie] wynosi 206,9 ± 0,5 dnia, zaś wartość jego amplitudy to 10 centymetrów na powierzchni. Oś obrotu Marsa wykonuje niemal ruch kołowy, w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, patrząc od strony bieguna północnego. Ruch bieguna określono na podstawie obserwacji dokonanych w zakresie promieniowania radiowego przez sondy Mars Odyssey, Mars Reconnaissance Orbiter oraz Mars Global Surveyor, w kolejności malejącej czułości.”, czytamy w streszczeniu pracy z Geophysical Research Letters.

Zjawisko niepoznane w pełni

Nie jest jasne to, dlaczego Ziemia zaczęła chybotać. Istnieje możliwość, że kiedyś zjawisko to było silniejsze, ale ze względu na grubą atmosferę naszej planety oraz ogromne ilości wody, które posiada, zapewne nigdy nie zniknie. Mars posiada natomiast bardzo cienką atmosferę i od dawna na jego powierzchni nie sposób doszukać się wodnych zbiorników – dlatego tak bardzo dziwi fakt, że i on doświadcza chybotania.

Mars chyboce się delikatniej niż Ziemia, ale nie jest jasne, co podtrzymuje istnienie tego zjawiska. Astronomowie podejrzewają, że być może sama jego atmosfera, choć bardzo cienka, wystarcza, by to dalej miało miejsce. Jednocześnie badacze spodziewają się, że mimo wszystko z czasem Czerwona Planeta przestanie się chybotać, choć nie wiadomo, kiedy.

Źródło: Geophysical Research Letters, fot. tyt. NASA/JPL