Jak pokazują nowe badania, pierścienie Jowisza są tak mało imponujące, ponieważ jego galileuszowe księżyce, czyli Europa, Kallisto, Io i Ganimedes, powstrzymują je przed gromadzeniem okruchów skalnych i pyłu. Takie ograniczenia nie występują w przypadku pierścieni Saturna.
Pierścienie w Układzie Słonecznym
Wątłe pierścienie Jowisza składają się w większości z pyłu wyrzuconego przez niektóre z jego księżyców, prawdopodobnie podczas ich zderzeń. Pierścienie Saturna składają się zaś w większości z lodu. Być może lód ten stanowi fragmenty komet lub asteroid, albo lodowego księżyca, który rozpadł się pod wpływem grawitacji saturna czy kolizji z innym obiektem.
Chociaż Saturn jest planetą, która pierwsza przychodzi na myśl, gdy poruszany jest temat kosmicznych pierścieni, pierścienie otaczające planety są dość powszechnym zjawiskiem, także w samym Układzie Słonecznym. Pierścienie posiada bowiem nie tylko Saturn i wspomniany Jowisz, ale również Uran i Neptun. Tak jak pierścienie Jowisza, pierścienie Urana i Neptuna są cienkie i ledwo widoczne.
Zdjęcie Saturna i jego pierścieni. | Źródło: NASA
Pierścienie otaczają nawet niektóre planety karłowate, na przykład Haumeę położoną w Pasie Kuipera, a także planetoidy, takie jak Chariklo zlokalizowana między orbitami Jowisza i Urana. Także Mars może zyskać w przyszłości pierścienie. Za jakieś 100 milionów lat jego księżyc Fobos może zbliżyć się do niego na tyle blisko, że zostanie rozerwany przez jego grawitację. To jego odłamki mają utworzyć pierścienie.
To, dlaczego poszczególne planety i inne obiekty mają takie, a nie inne pierścienie, może wynikać z różnych czynników. Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside skupili się na Saturnie i Jowiszu.
Zagadka pierścieni Jowisza
Aby sprawdzić, dlaczego Jowisz nie ma pierścieni takich jak Saturn i czy kiedykolwiek je miał, badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside przeprowadzili serię symulacji z Jowiszem i krążącymi wokół niego obiektami w roli głównej. Symulacje te brały pod uwagę ruch orbitalny Jowisza oraz ruchy jego czterech największych księżyców, czyli wspomnianych księżyców galileuszowych.
Niestety, symulacje pokazały, że Jowisz po prostu nie może mieć pierścieni takich jak Saturn. Jest też mało prawdopodobne, by Jowisz kiedykolwiek je posiadał.
„Masywne planety tworzą masywne księżyce, co uniemożliwia im posiadane dużych pierścieni.”, wyjaśnił jeden z naukowców, astrofizyk Stephen Kane. „Odkryliśmy, że galileuszowe księżyce Jowisza, z których jeden jest największym księżycem w naszym Układzie Słonecznym, bardzo szybko zniszczyłyby wszelkie duże pierścienie, które mogłyby się wokół niego uformować.”
Cóż, może to i lepiej, że pierścienie są cechą charakterystyczną tylko Saturna. W końcu, Jowisz i tak ma wiele cech, które wyróżniają go na tle innych planet. Nie dość, że jest to największa planeta Układu Słonecznego, to jej chmury tworzą w jej atmosferze kolorowe wzorce, a wśród nich trwają… kilkusetletnie burze.
Źródło: UC Riverside, fot. tyt. NASA